DE ZWARTE BENDE- deel I
Johan, Tom waarom heeft de gangway watch het over de zwarte bende?

Deze bijnaam zou uit de UK komen. De eerste douaneteams die schepen doorzochten, deden dat in zwarte overalls. Maar ook wij dragen die om het schip te visiteren, want het is echt vuil werk. Dat is wellicht de tweede reden waarom ze ons de” zwarte” bende noemen (ze grinniken).

Wat is jullie opdracht dan?

Wij controleren zeeschepen die onze Vlaamse havens aandoen op de aanwezigheid van verboden en gesmokkelde goederen. Dan spreken we niet alleen over sigaretten, alcohol en drugs maar ook wapens, kinderporno en CITES -goederen die de bemanning illegaal probeert mee te voeren. Aangezien zij de bouw van het schip perfect kennen en weken of maanden de tijd hebben om te bedenken waar ze hun smokkelwaar zullen verstoppen, wringen we ons zelfs in de kleinste ruimte van het schip om hen te slim af te zijn. Het is zware, fysieke arbeid maar als het moet kruipen we soms op onze buik door het water dat in de donkere ruimtes staat.

Als vrouw mag ik die vraag gerust stellen: “Zijn ook wij welkom in jullie team?”

Zeker, voor elke gemotiveerde collega, man of vrouw, is er plaats. Een schip is gigantisch groot dus we kunnen rekening houden met ieders fysieke mogelijkheden. We zijn een heel hecht team, maar dat moet ook wel. Niet alleen vanwege de aard van onze opdracht - intens en gevaarlijk - maar we zijn ook maar met 7 mensen als er niemand ziek is, verlof neemt of op cursus is. De scheepvaart houdt geen vakantie, dus we staan 7 op 7 paraat en dat 24 uur op 24 uur. Ja, ook ’s nachts want we zijn met te weinig om een shiftsysteem in te voeren.


Jullie draaien dus hele lange werkdagen?



Ja, Het gaat niet alleen over de tijd dat we werkelijk op het schip doorbrengen. We moeten het schip soms ook vooraf al volgen en schatten wanneer het zal toekomen. We beginnen te rekenen vanaf het ankerpunt voor de kust ter hoogte van Oostende. Dit is het moment waarop het schip een “loods” (=persoon die de gevaren in het water kent) toegewezen krijgt. Varen van Oostende tot Antwerpen neemt een zestal uur in beslag.

Stel dat de ploegleider berekende dat het schip ’s nachts rond 2 uur zou aanmeren maar hij krijgt om middernacht het bericht dat er een vertraging is van een paar uur vanwege moeilijkheden in de sluis. Dan moet hij alle teamleden wakker bellen en verwittigen dat het uur van arrival verlaat is. Elk teamlid maar ook zijn/haar familie moet dus heel flexibel zijn.


'Captain, the black gang is on board'. 'Zo kondigt de gangway watch de komst van het rummageteam aan op het schip. Maar laat je niet misleiden, niet alleen de kapitein is nu op de hoogte, maar de volledige bemanning. Voor sommigen ook het moment om nog vlug illegale spulletjes weg te stoppen…' vertrouwen Tom en Johan me toe tijdens ons interview
N.v.d.r.: Met oprechte dank aan Tom Wouters, Johan Van der Velden en Guido Cappoen

Tekst: Ann Van Puymbroeck
Foto's: Johan Van der Velden
En dat met 30.000 schepen per jaar die hier aanmeren, dat is toch onbegonnen werk?

Daarom dat we ook steeds met 3 teamleden een weloverwogen risico-analyse uitvoeren. Bovendien laten we ons bijstaan door de ervaring van buitenlandse collega’s en tips van de Opsporingsinspectie en de Federale Politie. We doen er alles aan om te scoren, want dat is het beste middel om gemotiveerd en gefocust te blijven. Rijk word je er niet van, want wij krijgen wat men noemt “een platte pree” en een vergoeding voor bevuilende werken.

En scoren jullie?

Vorig jaar ontdekten we ondermeer 98 kg cocaïne verstopt in de verluchtingskanalen die onder de lading goederen (bananen) zaten. Soms hebben we geluk en is de smokkelaar gewoon dom om te denken dat we spullen achter een gordijn niet zullen opmerken. Anderzijds zijn ze enorm inventief: dubbele wanden, valse compartimenten, holle ruimten, zelfs een poster aan de muur kan een bergplaats verdoezelen. Je kan het zo gek maar niet bedenken.

Ook een kapitein is niet altijd te vertrouwen. Als hij op één plekje op de bank blijft zitten, laat hem dan maar eens opstaan. Zo onderzochten de Ierse collega’s de hut van een Poolse kapitein en vonden ze onder de minibar een dubbele bodem gevuld met stangen sigaretten. Op de commandobrug vind je links en rechts kastjes waarin een verrekijker zit. Om die niet te beschadigen, zijn de hokjes gevuld met een speciale bekleding. Bij het verwijderen van deze bekleding vonden we een ruimte met sigaretten en drank.

Eén van onze stokpaardjes is de bosun store in de voorpiek van het schip. Dit is een opslag- en werkplaats voor allerhande materiaal dat men tijdens het dagelijkse werk nodig heeft . Aan boord van een Litouws schip stonden we daar oog in oog met een grote stapel houten balken. Die leken allemaal even lang te zijn, maar bij nadere controle van de onderste balken, bleken dit enkel maar korte stukjes te zijn en als je die weghaalt, gaap je in een enorme ruimte waarin enkele tienduizenden sigaretten kunnen verstopt worden. Spijtig genoeg leeg…

Daarom waarschuwen we de collega’s van de volgende haven die het schip zal aandoen en vragen hen om die ruimte alsnog een keer te onderzoeken. Je weet maar nooit dat de bemanning na ons…

Elke controle wordt minutieus voorbereid, maar bij onvoorziene omstandigheden valt het hele plan in duigen. Zo kom je bv. aan boord en overleg je nog gauw met je team alvorens de zoektocht aan te vatten. Plots wandelt een bemanningslid stilletjes met een plastic zak voorbij. Die volg je toch zeker! Rummage is nooit eentonig.  

Wordt vervolgd...